Pakt z diabłem
Jest taka specyficzna forma układu, o której mówimy, że to pakt z diabłem. W paktach z samym diabłem więcej oczywiście fantazji aniżeli prawdy, to ludzka wyobraźnia stworzyła coś takiego, bo przecież nade wszystko kochamy takie historie - owiane tajemnicą i niebezpieczne, a jak do tego wszystkiego zamieszane są jeszcze czary i magia, to już jest dokładnie to, co tygryski lubią najbardziej. Zawarcie układu z diabłem nazywa się podpisaniem cyrografu. Cyrograf jest umową podpisywaną najczęściej własną krwią. Osoba podpisująca pakt z diabłem oddaje mu swoją duszę. Oczywiście, chce dostać w zamian jakieś korzyści, dla przykładu w "Fauście" Goethego bohaterowi chodziło o odzyskanie młodości. Słynny polski szlachcic Twardowski zawarł układ z samym diabłem, ponieważ chciał za wszelką cenę posiąść umiejętności magiczne, chciał się znać na magii oraz czarach. Układy takowe, jak więc widać, są bardzo chętnie wykorzystywane w sztuce, należą do jednego z ulubionych przez twórców literatury motywów.